Podcast
Podcast Filosofie
Hosted by Centre Erasme · EN
Eén filosoof staat centraal. Eén hoofdgast, één side-kick en één presentator gaan over zijn of haar denken in gesprek. Dat is het simpele recept van de Podcast Filosofie van het Centre Erasme.
27episodes
Episodes
Newest firstAll episodes
Henri Bergson
2w ago01:04:49Tap to summarize“Tijd is schepping of het is niets” Op deze manier drukte de Franse filosoof Henri Bergson uit dat tijd de bron van creativiteit is. Wat is volgens Bergson het verschil tussen deze scheppende tijd en de meetbare tijd? Waarom verhouden geest en lichaam zich tot elkaar als een violist tot een viool? En waarom is lachen een vorm van maatschappijkritiek? Te gast is Hein van DongenDe denker die centraal staat: Bergson
Transcribe →Jacques Maritain
4w ago01:02:48Tap to summarize'De staat is niet de hoogste incarnatie van de Idee, zoals Hegel geloofde; de staat is niet een soort collectieve supermens; de staat is slechts een instantie die gerechtigd is macht en dwang te gebruiken … een instrument in dienst van de mens. Maar de mens is geenszins voor de staat. De staat is er voor de mens.” Op deze manier bood de Franse filosoof Jacques Maritain tegenwicht aan het totalitarisme in de twintigste eeuw en brak hij een lans voor mensenrechten. Waarom moeten we volgens Maritain af van de term soevereiniteit? Op welke manier staat zijn denken haaks op dat van Kant en komt hij tegelijk op dezelfde punten uit? En waarom is het eigenlijk jammer dat zijn denken nu zo actueel is? Te gast is Maurits Potappel De denker die centraal staat: Maritain
Transcribe →Axel Honneth
Apr 901:14:03Tap to summarize"Het zijn de drie erkenningsvormen van liefde, recht en waardering die pas samengenomen de sociale voorwaarden scheppen waaronder menselijke subjecten tot een positieve instelling tegenover zichzelf kunnen komen. Want alleen door de cumulatieve verwerving van zelfvertrouwen, zelfrespect en zelfwaardering kan een persoon zich ongeremd begrijpen als een zowel autonoom als geïndividualiseerd wezen, en zich identificeren met haar wensen en doelen." Op deze manier drukt de Duitse filosoof Axel Honneth uit dat het zoeken en krijgen van erkenning de belangrijkste pijler en drijver van ons bestaan is. Waarom is elke vorm van erkenning direct ook een vorm van miskenning? Hoe hangen de relaties met je directe familie, de bakker op de hoek en het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens samen? Waarom kunnen we als we geen goede arbeidsmarkt hebben, ook geen democratie hebben? Te gast is Bert van den Brink De denker die centraal staat is Honneth
Transcribe →Edith Stein
Mar 2601:01:35Tap to summarize“Een vriend vertelt mij dat hij zijn broer heeft verloren, en ik word mij bewust van zijn pijn. Wat voor soort bewustzijn is dit? Ik wil mij hier niet bezighouden met de grond waarop ik dit lijden afleid. Misschien is zijn gezicht bleek en vertrokken, zijn stem zonder klank en gespannen. Misschien drukt hij zijn verdriet ook in woorden uit.Natuurlijk kunnen al deze dingen onderzocht worden, maar dat is niet mijn bedoeling hier. Ik wil weten — niet hoe ik tot dit bewustzijn kom — maar wat dit bewustzijn zelf is.” Op deze manier drukte de Duitse filosoof Edith Stein haar zoektocht naar het wezen van de empathie uit. Waarom vond Stein dat filosofie een roeping is? En hoe maakt zij van Thomas van Aquino een fenomenoloog? En op welke vormt het feit dat zij tot haar dood in Auschwitz een indrukwekkend, authentiek leven leidde, ook een belemmering? Te gast is Richard Steenvoorde De denker die centraal staat is Stein
Transcribe →Frantz Fanon
Mar 1201:03:37Tap to summarize“Ik was verantwoordelijk voor mijn lichaam en ook voor mijn ras, voor mijn voorouders. Ik bekeek mezelf met een objectieve blik, ontdekte mijn zwartheid, mijn etnische kenmerken - en mijn oren begonnen te tuiten: kannibalisme, geestelijke achterstand, fetisjisme, raciale gebreken, slavenschepen en vooral, vooral: de goedmoedige grijns van Y a bon banania.” Op deze manier drukte de filosoof Frantz Fanon uit, hoe door de blik van een wit persoon, het volle gewicht van racisme op hem neerdaalt. Waarom is volgens Fanon het geweld van de kolonisator niet hetzelfde als het geweld van de gekoloniseerde? Welke rol speelde zijn psychiatrische praktijk in zijn filosofie? En hoe zijn de politieke strijd en de existentiële strijd verbonden? Te gast is Sam de Vlieger De denker die centraal staat: Fanon
Transcribe →Ludwig Feuerbach
Feb 2600:47:22Tap to summarize"Theologie is antropologie” Zo zette de negentiende-eeuwse filosoof Ludwig Feuerbach de kern van zijn atheïstische project uiteen. Waarom is volgens Feuerbach religie een vorm van project en bestudering van religie dus een vorm van antropologie? Wat maakte dat Marx dankzij Feuerbach definitief van zijn geloof viel? Waarom is protestantisme al een eerste vorm van secularisatie? Te gast is Sem Krepel De denker die centraal staat: Feuerbach
Transcribe →Thomas Kuhn
Feb 1201:12:38Tap to summarize“Geschiedenis zou, wanneer we haar beschouwen als meer dan louter een verzameling van anekdotes en chronologieën, kunnen leiden tot een fundamentele verandering in de heersende visie op wetenschap.” Zo begint het beroemde werk Structure of Scientific Revolutions van Thomas Kuhn, waarin hij zijn theorie over de opkomst en neergang van wetenschappelijke paradigma’s uiteenzet. Waarom zijn wetenschappers volgens Kuhn juist bijna nooit bezig met falsificeren, zoals Karl Popper beweert? Hoe kwam hij aan zijn bijnaam the worst enemy of science? En waarom is Einsteins uitspraak “God dobbelt niet” een teken van crisis? Te gast is Pieter Beck De denker die centraal staat is Kuhn
Transcribe →Boeddha
Jan 2900:56:11Tap to summarize"Het leven is lijden" Op deze manier drukte Siddharta Gautama, de Boeddha, uit dat de mens in een oneindige cyclus zit van geboren worden, leven en sterven. Waarom was de verlichting die de Boeddha bereikte een bevrijding voor hemzelf en alle wezens? Denkt de Boeddha nou dat er een zelf is of juist niet? En op welke manier ontketende hij een revolutie tegen de hindoeistische religieuze en maatschappelijke kaders? Te gast is Michel DijkstraDe denker die centraal staat is de Boeddha
Transcribe →Oneindigheid
Jan 1501:11:35Tap to summarize"Dezelfde monotonie, dezelfde onbeweeglijkheid in de verre sterren. De eeuwigheid voert in het oneindige onverstoorbaar dezelfde shows op." Op deze manier drukte de Franse revolutionair en filosoof Louis Blanqui uit dat oneindigheid niet alleen aanlokkelijk, maar ook beangstigend of verlammend kan zijn. Wat is het verschil tussen het werkelijk oneindige en potentieel oneindige? Waarom kunnen we ons makkelijker een eeuwige hel, dan een eeuwige hemel indenken? En wat hebben Kant, Nietzsche en Camus met de afwas te maken? Te gast is Victor Gijsbers De denker die centraal staat is Oneindigheid
Transcribe →William James
Dec 1800:50:10Tap to summarize“We moeten de ervaring beschermen tegen de filosofie” Op deze manier drukte de Amerikaanse filosoof en psycholoog William James uit wat de kern van zijn project is. Wat bedoelt James met de door hem geïntroduceerde term “stream of consciousness”? Waarom moeten we filosofische ideeën beoordelen op hun cash value? Waarom willen we als mensen altijd theoretiseren over ervaringen en zo van percepten naar concepten gaan? Te gast is Hein van Dongen De denker die centraal staat: James
Transcribe →