VOV1 - Các mạng lưới tội phạm xuyên quốc gia có nguồn gốc từ Đông Nam Á đang mở rộng phạm vi hoạt động trên toàn cầu, nhắm tới hàng triệu nạn nhân với những thủ đoạn ngày càng tinh vi. Liên hợp quốc ước tính tổng thiệt hại do lừa đảo tài chính trong năm 2025 lên tới 442 tỷ đôla.

Câu chuyện của gia đình ông Kim Sawyer là một ví dụ điển hình. Không quen với các khoản đầu tư rủi ro cao, họ đã bị cuốn vào một kế hoạch lừa đảo sau khi nhấp vào một quảng cáo trực tuyến tưởng chừng hợp pháp, dẫn tới thiệt hại hơn 2,5 triệu USD. “Kể từ đó chúng tôi đã thu hồi được 187.000 đô la, nhưng chỉ có vậy thôi. Và đó chỉ là vì số tiền đó được để lại trong một tài khoản trung gian… Vì vậy, với số tiền còn lại, giờ đây chúng tôi hoàn toàn quyết tâm chỉ làm việc trực tiếp với con người, chứ không phải qua mạng,”

Trường hợp này không phải cá biệt. Với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo, công nghệ giả mạo danh tính và các nền tảng trực tuyến, các tổ chức tội phạm đã xây dựng những “trung tâm lừa đảo” hoạt động quy mô công nghiệp. Chỉ riêng tại Mỹ, thiệt hại từ các vụ lừa đảo liên quan đến khu vực này trong năm 2024 đã lên tới 10 tỷ USD, cho thấy mức độ lan rộng và tác động nghiêm trọng của vấn đề.

Trước thực trạng đó, cộng đồng quốc tế đang tăng cường hợp tác. Văn phòng Liên hợp quốc về phòng chống ma túy và tội phạm (UNODC) và Tổ chức Cảnh sát Hình sự Quốc tế (Interpol) vừa tổ chức Hội nghị Thượng đỉnh Chống Gian lận Toàn cầu tại Vienna, quy tụ các chính phủ, cơ quan thực thi pháp luật và khu vực tư nhân nhằm thúc đẩy chia sẻ thông tin tình báo, điều tra chung và phối hợp truy tố xuyên biên giới. Trước đó, một sáng kiến tương tự cũng được khởi động tại Bangkok (Thái Lan) với sự tham gia của gần 60 quốc gia và các tập đoàn công nghệ lớn trong đó có Meta và Tikok, đánh dấu bước ngoặt ngoại giao quan trọng trong hợp tác quốc tế chống lại các trung tâm lừa đảo. Ông John Brandolino, quyền Giám đốc điều hành UNODC cho rằng: “Các nhóm tội phạm có tổ chức đang lợi dụng công nghệ tiên tiến và những kẽ hở trong luật pháp, quy định để thực hiện các hành vi lừa đảo, với nạn nhân trải rộng trên phạm vi toàn cầu. Chúng ta cần đoàn kết ứng phó bằng cách tăng cường năng lực của hệ thống tư pháp hình sự ở cấp quốc gia và xuyên biên giới, đồng thời nâng cao nhận thức về mối đe dọa và hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, chính sách.”

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo, thách thức không chỉ nằm ở các vụ lừa đảo đơn lẻ mà là cả một hệ sinh thái tội phạm phức tạp. Những mạng lưới này không chỉ thực hiện hành vi gian lận mà còn liên quan đến rửa tiền, phát triển phần mềm độc hại, sử dụng công nghệ deepfake và thậm chí buôn người. Các cuộc đột kích tại Philippines và Campuchia cho thấy các trung tâm lừa đảo thường chỉ là một mắt xích trong chuỗi hoạt động tội phạm rộng lớn hơn.

Thực tế triển khai cho thấy nhiều khó khăn. Tại Philippines, các cơ quan chức năng phải đối mặt với áp lực thời gian trong việc thu thập chứng cứ số và hoàn tất thủ tục pháp lý. Trong khi đó, các trung tâm lừa đảo có xu hướng di chuyển nhanh chóng sang địa bàn khác khi bị triệt phá, khiến nỗ lực trấn áp gặp nhiều trở ngại. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa các quốc gia, đặc biệt trong các lĩnh vực như dẫn độ, thu hồi tài sản và chia sẻ bằng chứng điện tử. Tổng thư ký Interpol Valdecy Urquiza cảnh báo: "Tội phạm có tổ chức không còn là mối đe dọa từ xa nữa. Nó đang gia tăng tốc độ, phát triển và lan rộng đến mọi cộng đồng. Đã đến lúc hành động.”

Để đối phó hiệu quả với một hệ sinh thái tội phạm ngày càng tinh vi và linh hoạt, giới chuyên gia cho rằng cần một chiến lược dài hạn, đồng bộ và mang tính toàn cầu hơn nữa để có thể chuyển hóa cam kết chính trị thành hành động cụ thể./.

Thu Hoài/Ban Thời sự VOV1