VOV1 - Bất chấp lệnh ngừng bắn được duy trì gần hai tháng qua, Mỹ và Iran vẫn tiếp tục các hành động quân sự đáp trả lẫn nhau. Thực tế này đang đẩy Trung Đông vào trạng thái "nửa chiến tranh - nửa đàm phán".

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) ngày 1/6 xác nhận đã tiến hành các cuộc không kích nhằm vào các cơ sở radar và trung tâm chỉ huy điều khiển máy bay không người lái của Iran tại thành phố Goruk và đảo Qeshm. Mỹ cho biết đây là hành động tự vệ nhằm đáp trả việc Iran bắn hạ một máy bay không người lái MQ-1 của Mỹ trên vùng biển quốc tế. Theo phía Mỹ, các cuộc tấn công được thực hiện có chủ đích nhằm vô hiệu hóa những mục tiêu bị cho là đe dọa hoạt động của lực lượng Mỹ cũng như an ninh hàng hải trong khu vực.

Đáp trả, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran tuyên bố đã tấn công một căn cứ không quân được Mỹ sử dụng để tiến hành các hoạt động quân sự nhằm vào lãnh thổ Iran. Cùng thời điểm, Cô-oét cho biết các hệ thống phòng không nước này đã phải đánh chặn tên lửa và máy bay không người lái trong bối cảnh còi báo động vang lên tại nhiều khu vực.

Những diễn biến mới nhất cho thấy vòng xoáy trả đũa quân sự giữa hai bên vẫn chưa dừng lại, bất chấp việc cả Mỹ và Iran đều khẳng định mong muốn đạt được một giải pháp chính trị. Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi trong một tuyên bố đưa ra hôm nay nhấn mạnh: "Các cuộc đàm phán và trao đổi thông điệp vẫn đang diễn ra. Cho tới khi có kết quả rõ ràng, không thể đưa ra đánh giá cuối cùng. Những suy đoán ở thời điểm hiện nay nên được bỏ qua."

Trong khi đó, các cuộc thương lượng giữa Mỹ và Iran vẫn được duy trì thông qua các kênh trung gian. Theo truyền thông hai nước, hai bên đang tiếp tục trao đổi các bản dự thảo sửa đổi của một biên bản ghi nhớ nhằm hướng tới một thỏa thuận toàn diện. Tuy nhiên, những bất đồng liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran, việc giải phóng tài sản bị phong tỏa cũng như tương lai hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz vẫn là những nút thắt lớn.

Tổng thống Donald Trump mới đây cho rằng Iran thực sự muốn đạt được một thỏa thuận, song cũng thừa nhận tiến trình đàm phán đang gặp nhiều khó khăn. Trong khi đó, Mỹ tiếp tục khẳng định lập trường cứng rắn đối với chương trình hạt nhân của Iran. Phát biểu trước báo giới cuối tuần qua, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth nói: "Bất kỳ thỏa thuận nào mà Tổng thống Mỹ chấp nhận đều phải bảo đảm Iran không có khả năng sở hữu vũ khí hạt nhân. Nếu cần thiết, chúng tôi luôn sẵn sàng hành động, nhưng đó không phải là điều chúng tôi mong muốn."

Lập trường cứng rắn từ cả hai phía đang khiến tiến trình hòa đàm tiếp tục đối mặt nhiều trở ngại. Trong khi Mỹ yêu cầu những cam kết chặt chẽ hơn về vấn đề hạt nhân và an ninh hàng hải, Iran khẳng định sẽ không chấp nhận bất kỳ thỏa thuận nào nếu các lợi ích cốt lõi của nước này không được bảo đảm.

Giới quan sát nhận định các cuộc không kích và hành động trả đũa gần đây không chỉ nhằm tạo ưu thế trên thực địa mà còn là cách cả hai bên gia tăng sức ép trên bàn đàm phán. Khi những bất đồng chiến lược vẫn chưa được tháo gỡ, trạng thái đối đầu nửa chiến tranh, nửa đàm phán không chỉ phủ bóng lên quan hệ Mỹ - Iran mà còn khiến toàn bộ cấu trúc an ninh Trung Đông trở nên mong manh hơn bao giờ hết. Chỉ một tính toán sai lầm hoặc một vụ va chạm ngoài ý muốn cũng có thể đẩy khu vực trở lại vòng xoáy leo thang mới./.

Hồng Nhung/Ban Thời sự VOV1