
Hosted by Đọc truyện đêm khuya - Podcast Đài Hà Nội · VI

Để các con có vũ khí đối đầu với thực dân, ông Nguyễn Sinh Sắc quyết định cho anh em Thành học trường Pháp-Việt tại Vinh nhằm thấu hiểu ngôn ngữ và tri thức của họ. Nguyễn Tất Thành hoàn toàn đồng ý với tầm nhìn của cha, khao khát học hỏi để mở mang đầu óc. Quyết định mang tính bước ngoặt này đã mở ra tư duy xem tri thức phương Tây là công cụ để thấu hiểu kẻ thù và tự cường dân tộc.

Được cha cho đọc thư từ giữa cụ Nguyễn Thân và Phan Đình Phùng, Nguyễn Tất Thành sâu sắc cảm phục tấm lòng đặt lợi ích nước nhà lên trên cá nhân của cụ Phan. Bài học về khí tiết bất khuất cùng lời giảng giải của cha về lòng trung nghĩa chính là viên gạch tiếp theo định hình nên lý tưởng sống và trách nhiệm phụng sự Tổ quốc của Người.

Ghé thăm nhà ông Phó bảng dịp Tết 1905, Phan Bội Châu ra một vế đối về chí lớn cứu nước và được cậu bé Cung đối lại vô cùng sắc sảo. Sự thông minh và khát vọng của Cung trong buổi trò chuyện không chỉ làm kinh ngạc bậc tiền bối, mà còn là dấu hiệu cho thấy con đường vạn dặm sau này của Người đang được định hình từ chính hào khí của các sĩ phu quanh mình.

Sau khi đỗ Phó bảng, ông Nguyễn Sinh Sắc lặng lẽ đưa hai con trai về quê nội làng Sen, gửi con gái cả lại chăm sóc bà ngoại. Sự đồng thuận đầy thấu hiểu, đặt đạo lý lên hàng đầu của bà ngoại và cha không chỉ giúp gia đình vượt qua giai đoạn xáo trộn, mà còn gieo vào lòng Nguyễn Sinh Cung niềm kính trọng sâu sắc về tình cốt nhục và nghĩa đồng bào.

Sau biến cố mất người thân, Nguyễn Sinh Cung về quê sống bên bà ngoại và tiếp tục học chữ Hán khi cha mở lại lớp dạy. Vượt qua nỗi đau, Cung nổi bật là một học trò xuất sắc với trí nhớ tuyệt vời và tài đối đáp thông minh, mẫn tiệp.

Trong đêm đông lạnh giá tại Huế, Nguyễn Sinh Cung phải một mình đối mặt với thử thách nghiệt ngã: vừa tự lập gánh vác việc nhà, vừa xót xa chăm sóc đứa em sơ sinh và người mẹ đang lịm dần vì kiệt sức. Sự ra đi của người mẹ ngay sau đó là nỗi đau tột cùng, chính thức khép lại tuổi thơ êm đềm và hun đúc nên một bản lĩnh phi thường từ trong mất mát.

Gánh vác trách nhiệm thay cha và anh đi vắng, Nguyễn Sinh Cung ở lại Huế chăm sóc mẹ đang mang thai. Căn nhà nhỏ chứng kiến sự đảm đang, hiếu thảo của cậu bé Cung khi vừa lo liệu việc nhà, vừa thay mẹ ra chợ bán hàng. Giữa hoàn cảnh gian khó, tình mẫu tử thiêng liêng hòa quyện cùng sự thương yêu, giúp đỡ của những người dân nghèo quanh chợ, tạo nên những mảng màu xúc động trong ký ức tuổi thơ của Người.

Cuộc sống ở Dương Nỗ của Nguyễn Sinh Cung gắn liền với tình bạn đẹp dành cho Phúc – cậu bé chăn trâu hiếu học nhưng nghèo khó. Trân trọng khát vọng của bạn, Cung xin cha cho Phúc đi học miễn phí và luôn kiên nhẫn kèm cặp cho bạn từng nét chữ. Câu chuyện xúc động này cho thấy tấm lòng nhân ái, luôn đứng về phía người nghèo của Người ngay từ những năm tháng tuổi thơ.

Đặt chân đến cố đô, Nguyễn Sinh Cung ngỡ ngàng trước sự uy nghi của kinh thành Huế qua lời giảng giải tận tình của cha về lịch sử và văn hóa các triều đại. Kinh kỳ hiện lên vừa tráng lệ vừa xa lạ, mở ra một chương mới trong cuộc đời cậu bé Cung. Đây là giai đoạn quan trọng để Người quan sát trực diện trung tâm quyền lực của đất nước và thấu hiểu hơn về vận mệnh dân tộc.

Trên đường vào Huế, Nguyễn Sinh Cung bắt đầu quan sát và đặt dấu hỏi về nỗi đau mất nước, về xiềng xích thực dân. Những trải nghiệm này không chỉ mở mang tầm mắt mà còn nhen nhóm trong cậu bé Cung tình yêu nước nồng nàn và ý thức về trách nhiệm với dân tộc. Chặng đường gian khổ ấy chính là khởi đầu cho một hành trình cứu nước vĩ đại.