
Hosted by Alessandro Columbu · EU

In custa puntada torro a pigare sa chistione de sa poesia, s’arte chi pro sos sardos, a su nessi a parre meu, est istoricamente sa prus arta de totus. Nd’apo giai faeddadu in un’àtera puntada ma custa borta tenio gana de nde torrare a chistionare cun unu poeta, cun un’amigu connotu meigantos annos faghet in Itàliae chi tenet su mèritu de m’àere fatu pensare a manera diferente siat a sa limba nostra ma mescamente a s’arte e a s’importàntzia chi tenet pro s’umanidade. S’amigu est Alberto Màsala, othieresu disterradu in Bologna. Alberto non bastat unapuntada intrea pro contare totu su chi at fatu in sa vida, publicadu poesias, bortadu libros in italianu dae su castiglianu, dae s’inglesu e dae su sardu, e at traballadu in sa ràdiu, sa televisione e su teatru. Mi so ispassiadu chistionande cun Alberto ca at batidu su puntu de vista de s’artista profaeddare, e de su poeta pro faeddare de poesia, e ca m’at contadu esperientzias e àteras cosas ispantosas pro cumprèndere mègius comente est cambiada sa poesiae sos poetes.

Intre sas limbas europeas minorizadas ddoe at unas cantas chi, gràtzias a sas istitutziones polìticas issoro, ant balangiadu un’istatus de normalidade in sa vida pùbblica e in s’impreu de cada die. Si pesso a su gallesu e a s’euskera pro nàrrere, sunt duas limbas chi nche fiant a puntu de iscumpàrrere ma chi a bellu a bellu si nche sunt pigande ispàtzios mannos pro fàghere in modu chi chie chistionat custas limbas tèngiat sa libertade de las impreare in calesisiat cuntestu, mancari s’inglesu e su castiglianu sigant a dominare pro como. In Sardigna puru paret gai ma dae annos como b’est ativistas e volontarios chi ant fatu meda pro su chi su sardu si nche pighet ispàtzios e pro fàghere a modu chi, si unu cheret, potzat agatare informatziones in sardu in totue. Pro nàrrere in s’aràdiu, in televisione, in sas retzas sotziales e in s’editoria amus fatu conchistas mannas ma ddoe at àteros contestos puru, mescamente iscientìficos, inue su trabballu fatu est mannu gai etotu. Sardware, pro nàrrere, est un’assòtziu de ativistas chi traballat pro sa presèntzia de su sardu in sa tecnologia, chi at traduidu aplicatziones comente a Telegram e Mozilla Firefox in sardu, e sighit a pònnere impare ativistas e volontàrios chi tenent gana de s’impegnare in custa faina. Flavia Eva Floris est tradutora, maistra de iscolae dotoranda in Tradutzione, Gènere e Istùdios Culturales in s'Universitat de Vic - Universitat Central de Catalunya e at fatu sa chirca a sa figura e is traballos de is tradutoras chi ant traduidu òperas de narrativa in sas limbas minorizadas de Sardigna. At pigadu sa laurea magistrale in TradutzioneIspetzialìstica in s'Universidade de Casteddu, cun una tesi in sardu subra de tecnologias pro sa tradutzione e lìnguas minorizadas, analizende unu progetu collaborativu e tecnològicu de tradutziones de testos amministrativos in sardu.Adrià Martín Mor est professore de tecnologias desa tradutzione in s’Universidade Autònoma de Bartzellona. In passadu, at traballadu in sa California State University Long Beach e in s’Universidade de Casteddu. Comente tradutore literàriu at tradùidu a Sergio Atzeni e Pasolini incatalanu. Presentat su programma «Beni cun me», in pitzus de is lìnguas de Sardigna, in sa RAI. Comente musitzista, at publicadu in su 2024 De Sardenya a Califòrnia, unu discu de cantzones in catalanu (de Bartzellona e de s’Alighera), in sardu e in inglesu, chi sunt sa colunna sonora de s’istagione imbeniente de «Beni cun me». Flavia e Adrià nos contant bene ite est sardware eite faghet totu, de sos prozetos chi ant fatu e chi est a fàghere, de su raportu issoro cun sas istitutziones e de su benidore de su sardu in sa tecnologia.

In cada paisu o natzione chi siat, nch’at artistas chi, sigomente ant apertu àndalas noas in s’arte e in sas iscolas artìsticas de cussos logos, sunt carculados a diferente dae sos àteros, pionieris de una moda noa de fàghere arte. Pessamus pro nàrrere a su chi at fatu Proust in su romanzu frantzesu, o Kafka etotu chi amus tratadu cudda die in s’àtera puntada, mafintzas àteros: Lorca in sa poesia ispagnola, Nazik Mala’ika in sa poesia àraba e Ibsen in su teatru norvegesu. In sa literadura sarda de sos ùrtimos chimbanta annos a parre meu sos romanzos de Sergio Atzeni abbarrant una prenda de istilee de originalidade chi non tenet paragones meda ca romanzos comente a Passavamo Sulla Terra Leggeri, pro nde mentovare unu chi mi piaghet meda, ammisturat sa traditzione orale sarda cun unu limbazu modernu e isperimentale. M’azis a nàrrere chi Passavamo Sulla Terra Leggeri est su prus mainstream ma àteros romanzos suos puru non sunt a mancu ca si pessamus a Il Quinto Passo è l’Addio, si podet nàrrere ch’at barigadu un’immàgine folklòrica e immòbile de sa Sardigna, ca at contadu su logu suo, est a nàrrere sa tzitade de Casteddu, comente a una realtade istòrica, urbana e mediterranea, cun sos trìbulos e sos problemas suos, atesu dae cudda immàgine idealizada de sas biddas o de sas campagnas. Pro cumprèndere megius s’importàntzia de Atzeni, ca non so espertu e no apoistudiadu is romanzus cosa sua, oe mi fatzo un’arresonada cun Giacomo Casti. Giacomo bivet in Sardigna e trabballat in su mundu de sa literatura, su teatru e sa mùsica, est regista e atore po antas teatro de Santu Isparau, est istadu in su diretivu de sa Fondazione Giuseppe Dessì e at fundadu s’assòtziu Chourmo chi cada annu dae prus de vint’annos a como aparitzat su Festival Marina Café Noir in Casteddu. Libru #1: Gli Scritti Giornalistici di Sergio Atzeni de Gigliola Sulis https://edizionimaestrale.it/prodotto/scritti-giornalistici-1966-1995/Libru #2: Caro Umberto, Sergio carissimo. Gramsci, comunismo e religione nelle lettere tra Sergio Atzeni e Umberto Cardia de Giuseppe Marci

Sos sèculos dae su de 12 a su de 13 sunt carculados de sos prus importantes pro connòschere s’istòria sarda in s’edade de mesu, mescamente ca sos zuigados de Arborea, de Gaddura, de Càllari e de Torres fiant istitutziones isvilupadas meda e chi fagheint cambiamentos meda e teniant cuntatos cun totu su mediterràneu e s’Europa. Sas biddas nostras etotu in cussos sèculos connoschent cambiamentos istòricos de importu pro cumprèndere totu su chi at capitadu a pustis. Sende apassionadu de istòria e mescamente de sa manera de faeddare de istòria chi andat de moda in custos annos tenio sa curiosidade de ischire comente fiat sa vida in sas biddas in cussu tempus e pro cussu mi fatzo un’arresonada cun Alessandro Soddu, professore de istòria medievale in s’Universidade de Tàtari chi at istudiadu sos documentos sardos antigos e s’istòria sarda medievale e nos contat de comente fiat sa vida in una bidda sarda in sos sèculos chi tzerriamus edade de mesu, namus pagu prus a mancu dae su 1100 a su 1390, ma fintzas fiant sas figuras prus importantes in sas biddas, comente fiant sas relatziones intre de issos, ite podere teniant sas biddas e sas crèsias in sa vida polìtica de sos zuigados , cale est s’erentzia de cussos sèculos chi galu s’agatat in sas biddas nostras? Ite lùmenes de logos, traditziones, pràticas fintzas polìticas nos est abbarradu.Libru #1: Il Tempo dei Giudicati https://www.ilisso.it/prodotti/libri/il-tempo-dei-giudicati-37795

Su mundu de sos prodotos audiovisivos est unu desos prus mannos e de sos chi est creschende de prus in custos annos, mescamente sas series, sa chi dae meda lis tzerriamus telefilm, ca ddoe at unu muntone in prus e ca est una moda siat a ddas castiare ma fintzas a arresonare chin sos amigos o in sos forum in internet de sa trama, de sos personàgios, e gai, totu. A mie puru m’aggradant meda mancari non sia de cuddos chi nd’abbadiat unu muntone, ca sèpero e de milli chi nd’at essidu nd’apo bidu chissai deghe o bìndighi in totu. Tenio sa curiosidade però de connòschere menzus custu mundu e de cumprèndere comente est cambiadu in custos annos. Pro cussu in custa puntada mi fatzo un’arresonada cun Myriam Mereu chi at consighidu su dotoradu de chirca in Istùdios filològicos e literàrios in s’Universidade de Casteddu cun una tesi a pitzu de sa limba faeddada in su tzìnema sardu de oe. Dae su 2023 a su 2025 Myriam est istada assegnista de chirca po s’unidade de chirca casteddaja in s’àmbitu de su progetu “ATLas - Atlante delle televisioni locali” (PRIN 2020). A pustis de àere fatu tres annos de didàtica in linguàgios de sa televisione e de is mèdies noos in s’Universidade de Casteddu, imoi est tutor in su cursu de LM in Giornalismo e Informazione Web in sa matessi universidade e faghet unu cursu de teorias e anàlisi de su tzìnema e de s’audiovisivu in su IED de Casteddu. Est autora e condutora de programmas in s’arràdiu e in sa televisione in sardu, tenet unu podcast chi si narat Seriedda; in su 2024 at pubricau sa monografia sua Le voci dello schermo - Le lingue nel cinema sardo contemporaneo cun s’editori Mimesis.Libru: Le voci dello schermo. Le lingue nel cinemasardo contemporaneo de Myriam Mereu https://www.mimesisedizioni.it/libro/9791222313542Libru #2: Complex TV. Teoria e tecnica dello storytelling delle serie tv de JasonMittell https://www.ibs.it/complex-tv-teoria-tecnica-dello-ebook-jason-mittell/e/9788875218539Libru #3: Long tv. Le serie televisive viste davicino de Daniela Cardini https://www.ibs.it/long-tv-serie-televisive-viste-libro-daniela-cardini/e/9788840019680

Sa chirca istòrica e sos istùdios chi sunt essinde a campu in custos annos, ant permitidu de iscopèrrere unu muntone de cosas noas subra calicuna de sas festas prus connotas comente a su St Patrick irlandesu o a su San Fermin de Pamplona. Mescamente, semus imparande chi mancari custas festas tèngiant un’orìgine antiga, ant àpidu addatamentos e càmbios cunforma a su cuntestu polìticu de su logu, ma fintzas cunforma a s’obbietivu e a su sentidu de sa festa etotu. In Ispagna pro nàrrere, belle e in totue, si faghent cada annu isfiladas e rapresentatziones connotas come Fiestas de Moros y Cristianos, inue gente de sas biddas e de sas tzitades ispagnolas si ponet bestimentas e caratzas pro ammentare sas batallas de sa reconchista cristiana de s’ispagna contra a sos mussulmanos chi dureit sèculos e accabbeit in su de bìndighi sèculos cun sos res catòlicos Isabel e Ferdinando. A su chi mi paret a mene non sunt festas connotas meda in foras de s’Ispagna ma, a su chi bio in internet, sunt una bellesa e un’ispàssiu ca mantenent galu una valia siat culturale e siat de comunidade, custu fintzas ca non si prenant de turistas comente càpitat in àteros logos e àteras festas comente a sas chi apo mentovadu. Tenio curiosidade de connòschere menzus custas festas e pro cussu in custa puntada mi fatzo un’arresonada cun Alessio Pani e Stefania Carta, duos sardos chi bivent e trabballant in una bidda serente a Valentzia in Ispagna inue si faghent cada annu custas festas, chi las connoschent bene e sunt amantes de custas traditziones.Libros:#1 – Moros y cristianos de Mercé Climent y Payà https://www.casadellibro.com/libro-moros-y-cristianos/9788481312577/2652542?srsltid=AfmBOopvia-r1pBKnlkxcAb5JIjvkaQMmOMDN4xj-SdFxZiKyp4uTkBx #2 – Significados sociales de las Fiestas de Moros y Cristianos de José Luís Bernabeu Rico https://de.todocoleccion.net/gebrauchte-bucher-literatur/significados-sociales-fiestas-moros-cristianos-jose-l-bernabeu-rico-1981-103-pag~x670234865 #3 – Episodios que comemoran las Fiestas de Moros y Cristianos de José Navarro Payà https://www.valledeelda.com/hemeroteca/hemeroteca-de-elda/40907-episodios-que-conmemoran-las-fiestas-de-moros-y-cristianos.html #4 – Documentàriu – Moros y Cristianos - https://www.youtube.com/watch?v=aQHkTMiGfwM&pp=ygUjbW9yb3MgeSBjcmlzdGlhbm9zIGFsY295IGRvY3VtZW50YWw%3D #5 – Su Blog Ite mi contas? https://itemicontas.wordpress.com/#6 – Su Blog ite mi coghes? https://itemicoghes.wordpress.com/?fbclid=IwY2xjawRn_I1leHRuA2FlbQIxMABzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEe1AHLpzYgnd7pPPBwufsZaOx2buMDDTNzCNf07AG6ek1YWhnxUe3deZlFNss_aem_GeFSA_cD2ktLZio6-RnPng&brid=YWdncwFJUooI785vkx8y-zPvCpb2 #7 – Sa revista – Ite mi contas? https://itemicontas.wordpress.com/sa-revista/ #8 Libru: S’alfabetude sos Hobbit de Stefània Carta e Ilària Carta https://shorturl.at/e8pMQ #9 Libru: Apapai cun Pìricu Cunìlliu de BeatrixPotter a incuru de Stefània Carta e Alèssio Pani https://shorturl.at/4Z7Ao #10 Libru: Sònniosde Ierru de Gràtzia Deledda a incuru de Stefània Carta e Alèssio Pani https://shorturl.at/c3bId #11 Libru: Pìricu Cunìlliu Pilete e àteras Contàssias de Beatrix Potter a incuru de Stefània Cartae Alèssio Pani https://shorturl.at/cqp5U

S’iscritore cecu Frantz Kafka e su libru suo prus importante Sa Metamòrfosi mi sunt semper pàrfidos de cuddos tìtulos chi totu mentovant e ammentant arresonande ma chi in pagos ant letu a beru. Mancari so deo, ma apo semper àpidu puru sa curiosidade de imparare chie fut custu Kafka e ite vida at coladu, mescamente a pusti letu sa bortadura in sardu de Sa Metamòrfosi, pro cussu in custa puntada mi fatzo un’arresonada cun Manuela Mereu, fonnesa, tradutora laureada in limba e leteratura tedesca in Casteddu chi at publicaduunu muntone de bellas bortaduras in sardu e in italianu dae su tedescu e chi issa etotu at giradu in sardu custu chi est unu de sos romanzos prus importantes de su de 20 sèculos. Cun Manuela est a faeddare de s’esperientzia sua leghende e bortande a Kafka in sardu, ma fintzas de àteras cosas totu, mamescamente de sa vida de Kafka, de sos temas chi tratat in sos trabballos suos e de sa balia chi galu oe tenet sa idea custu iscritore. 1) Sa Metamòrfosi de Franz Kafka, traduidu in sardu dae Manuela Mereu https://www.condaghes.it/scheda/978-88-7356-838-4/sa-metamorfosi/sa2) Tutti i romanzi, tutti i racconti e i testi pubblicati in vita. Testo tedesco a fronte, de Mauro Nervi https://www.ibs.it/tutti-romanzi-tutti-racconti-testi-libro-franz-kafka/e/97888301188743) Come non educare i figli - Lettere sulla famiglia e altre mostruosità de Franz Kafka https://www.lormaeditore.it/libro/97888980382064) A Tutto Kafka (fumetos) de Nicolas Mahler https://www.lafeltrinelli.it/a-tutto-kafka-libro-nicolas-mahler/e/9791255510970?srsltid=AfmBOoqO3UyCRzjBgyIC4Pif9-XZtP11tnyCykcvtY_4TIEzmk9VX6VF

Mi paret chi b’at tzertos logos in su mundu chi nemos los nùmenat, chi non connoschimus ca nemos nos los mentovat né in televisione, né in libros e mancu in facebook no est cada die chi cumparint. Antzis iscommito chi si bos naro de mi los ammustrare in una cartina no ischides mancu bene inue sunt, ca si bos naro a pessare a s’Àsia comente continente a conca ite bos benit? Sa Russia, sa Tzina, in giosso s’India, carcunu nch’agatat s’Iran e carcunu mancari fintzas sa Mongòlia, ma nch’at in mesu e totu custu unu bete tretu mannu, miliones de km2, a subra de s’India e de su Pakistan, e suta de sa Rùssia, paret a beru chi non b’apat nudda e imbetzes s’Àsia de mesu o Àsia tzentrale chi siat, serente a tziviltades che a sa russa, sa tzinesa, sa persiana e s’indiana, e est su coladòrgiu de tziviltades mannas antigas de inie etotu. In custa puntada chistiono de custos paisos Tagikistan, Kazakistan, Turkmenistan, Uzbekistan, Kirghizistan… totu paisos chi non connoschimus, e chi a mimi nessi mi vestint curiosidade, gana de los connòschere mègius, de ischire comente sunt e ite limbas chistionant, e ite màndigant ca nemos los nùmenat e sunt mancu ca bi sunt. Libru #1: Sovietistan de Erika Fatland https://www.ibs.it/sovietistan-viaggio-in-asia-centrale-libro-erika-fatland/e/9788829702824?queryId=b26b9cfd9d5261ea072f92e580cf5d29Libru #2: In Asia de Tiziano Terzani https://www.tealibri.it/libri/tiziano-terzani-in-asia-9788850266173email: alessandro.columbu@gmail.com

Sos primos trinta o baranta annos de su noighentos fiant triulados meda pro s’istòria de sa Sardigna, su boccidroxu de Buggerru, su badalogu pro sos prètzios de su pane in Casteddu, sa prima gherra mondiale, e sa cundenna a bint’annos de regime fascista e criminale a pustis de su 1924. Ma est in custos annos etotu chi essint a campu personalidades chi a pustis sunt diventadas connotas in totu su mundu che a Gramsci, chi amus tratadu in sa prima puntada, e Gràtzia Deledda. Àteros de custos sunt connotos mancari feti in Sardigna, pro nàrrere Emilio Lussu, o Antiocru Casula Montanaru e àteros chi como mi che so iscaressende. Àteras personalidades puru pero diant merèssere de èssere connotas prus e mègius e de èssere istudiadas ca imparande cosas subra sa vida issoro imparamus s’istòria de sa Sardigna, pro nàrrere Marianna Bussalai, iscritora, ativista e intelletuale de Orane. In custa puntada mi fatzo un’arresonada cun Giovanna Cottu, ollolaesa, insegnante de inglesu, e autore cun Frantziscu Casula de una biografia de Marianna Bussalai inintro de sa collana Òmines e Fèminas de Gabbale, pubblicada in su 2007 dae Alfa Editrice, pro connòschere sa vida e sas ideas de Marianna Bussalai in cherta de cumprèndere pro ite est importante a l’istudiare.Libru: Marianna Bussalai https://www.alfaeditrice.it/shop/identita/marianna-bussalai/https://salimbasarda.net/marianna-bussalai-intelletuale-sardista-de-orane/https://sc.wikipedia.org/wiki/Marianna_BussalaiEmail: alessandro.columbu@gmail.com

S’ativista e intelletuale americana Angela Davis in su libru suo “Aboliamo le prigioni”, isterret una chistione chi a parre meu est rivolutzionària. Provamus a pessare, narat, de nche serrare sas presones, chi no esistat prus unu cras nen presones e nen presoneris. Primu de totus in su libru contat comente mai in su mundu de oe che semus abituados a dare pro iscontadu chi esistint sas presones, chi est giustu chi bi siant e chi est s’ùnicu modu possìbile pro fàghere iscaddare a mortores, furones, ispacciadores e delincuentes in generale. In custa puntada apo proadu a contare unu pagu s'istòria de comente sunt cambiadas sas presones e su cuntzetu de iscaddu e castigu.Libru #1 : Aboliamo le prigioni de Angela Davis https://www.ibs.it/aboliamo-prigioni-contro-carcere-discriminazione-libro-angela-davis/e/9788875212018Libru #2: I Diari di Guantánamo de Mohamedou Ould Slahi https://www.ibs.it/diari-di-guantanamo-ebook-mohamedou-ould-slahi-larry-siems/e/9788858512722Libru #3: La Conchiglia de Mustafa Khalifa https://www.lafeltrinelli.it/conchiglia-miei-anni-nelle-prigioni-libro-mustafa-khalifa/e/9788869448072Email: alessandro.columbu@gmail.com