
Hosted by Polskie Radio S.A. · PL

Gliwicka kolekcja współczesnej polskiej biżuterii srebrnej liczy blisko 800 obiektów i pozwala prześledzić, jak wiele zmieniło się w sposobie myślenia o biżuterii na przestrzeni kilku powojennych dekad. Naszyjnik w formie paska srebrnej, polerowanej zawiniętej blachy to dzieło polskich złotników Jadwigi i Jerzego Zaremskich. Otrzymał złoty medal na Międzynarodowej Wystawie Biżuterii w Monachium w 1974 roku i otworzył polskiej biżuterii drogę galeryjną.

Prasowi sprawozdawcy wojenni od początku dokumentowali powstanie warszawskie. Byli wszędzie, gdzie działo się coś ważnego. Niemieckie zbrodnie, uliczne walki, pierwsze zwycięstwa, powstańcza codzienność. Z żołnierskimi przepustkami codziennie przemierzali Warszawę, a ich zdjęcia na bieżąco były wykorzystywane w powstańczej prasie i gazetkach informacyjnych.

Gibon Hanny Orthwein, ceramiczna figurka z 1958 roku, to jeden z modeli, który narodził się w Instytucie Wzornictwa Przemysłowego w Warszawie. Zespół projektantów: Henryk Jędrasiak, Mieczysław Naruszewicz, Hanna Orthwein i Lubomir Tomaszewski, opracował ponad 230, modeli i to według tych wzorów porcelanowe rzeźby, przez dekadę, tworzone były w tysiacąch egzemplarzy. Ich prototypy można teraz oglądać w Muzeum Rzeźby im. Xawerego Dunikowskiego w warszawskiej Królikarni na wystawie „Rzeźba na meblościankę”.

Wszystko zaczęło się od maila z Wielkiej Brytanii... Muzeum Zamkowe w Pszczynie w 2025 roku wzbogaciło się o nowy obiekt: portret księżnej Daisy. Rysunek ołówkiem i węglem, Ellis Roberts, słynny portrecista arystokracji, wykonał w 1902 roku. Rysunek związany jest z wielkoformatowym portretem księżnej von Pless i jej syna z pszczyńskiej kolekcji. W Dwójce zaprosiliśmy na opowieść o wyjątkowym odkryciu, niezwykłym darze i malarzu, który zatrzymał czas.

Niewielkich rozmiarów publikacja, katalog wystawy kolekcji Ignacego Korwin Milewskiego z wiedeńskiego Künstlerhausu, stała się punktem wyjścia do odtworzenia historycznej ekspozycji. Na przełomie 1895 i 96 roku hrabia zaprezentował w prestiżowych przestrzeniach 50 obrazów. Zachwyt wzbudzał Autoportret Jana Matejki, zwracano uwagę na Stańczyka i obrazy Aleksandra Gierymskiego. Teraz można je oglądać jako część wystawy „Kolekcjoner. Ignacy Korwin-Milewski (1846–1926)” w Muzeum Narodowym w Warszawie.

"Towarzystwo Osiedli Robotniczych jest wyrazem troski Państwa o sytuacje mieszkaniową robotników. Akcja Towarzystwa Osiedli Robotniczych choć skromna, ale z roku na rok powiększana - przyczynia się stopniowo do polepszenia warunków mieszkaniowych coraz to większej ilości robotników" - czytamy w publikacji z 1937 roku.

Rysunki i studia zwierząt Wilhelma Kuhnerta to jedne z ostatnich przykładów sztuki animalistycznej, wypartej chwilę później przez fotografię. Pasja podróżnicza, zmysł obserwacji i fotograficzna pamięć zaowocowały niezwykłą dokumentacją afrykańskiej fauny. Rycząca lwica, przyczajona hiena, biegnący słoń... 23 rysunki znajdują się w kolekcji Muzeum Zamkowego w Pszczynie.

W 1850 roku kościół Franciszkanów w Krakowie został zniszczony przez pożar. Spaleniu uległ dach, a sklepienia i ściany prezbiterium oraz transeptu zostały znacznie uszkodzone. Projekty polichromii i witraże do remontowanego kościoła zaprojektował Stanisław Wyspiański.

Dirck Dalens III, członek znanej rodziny amsterdamskich pejzażystów, był autorem dekoracyjnych panneaux do rezydencji bogatych, holenderskich patrycjuszy. Zespół pejzaży Dalensa, datowanych na lata 20. wieku XVIII, od końca XIX wieku zdobi boazerię Salonu wielkiego pszczyńskiego Zamku. Jak do tego doszło?

„Ożenienie Wyspiańskiego oceniam inaczej niż cały ówczesny tzw. Kraków. (…) Po ślubie zauważyłem – i chcę to podkreślić – wielką zmianę w jego usposobieniu na korzyść. Jakby pełnym płomieniem rozbłysła jego dusza. Pogoda – jasność – ciepło. (…) Że mu nie dorównywała umysłem… Mój Boże – ale to nie było łatwo przebywać na wyżynach, które były jego codziennym poziomem.” pisał przyjaciel Wyspiańskiego - Jan Bartosiński. W ostatnich latach życia, rodzina była dla Stanisława Wyspiańskiego źródłem siły i ważnym tematem twórczości. Wyspiański jest autorem jednego z najpiękniejszych przedstawień macierzyństwa w polskiej sztuce.