
Hosted by Dariusz Rosiak · PL

7 maja na Uniwersytecie Warszawskim w gronie ekspertów i praktyków rozmawialiśmy o tym, jak państwa członkowskie Unii Europejskiej wspólnie reagują na kryzysy. Była to pierwsza z serii rozmów organizowanych pod hasłem "EU Solidarity Talks Kapuściński series" przez Dyrekcję Generalną Komisji Europejskiej ds. Pomocy Humanitarnej i Ochrony Ludności — instytucję, która koordynuje unijne działania, od międzynarodowych akcji strażackich podczas pożarów lasów po pomoc dla Ukrainy.Podejście do wspólnego reagowania na kryzysy zmieniło się w ostatnich latach m.in. na skutek zagrożenia ze strony Rosji. Czym różni się pomoc humanitarna od ochrony ludności? Kto decyduje o uruchomieniu europejskiej pomocy? Czego od polskich organizacji pozarządowych uczą się partnerzy z zagranicy?Zapraszamy do wysłuchania rozmowy, której partnerem był „Raport o stanie świata”.Goście: :Karolina Moycho - oficer reagowania kryzysowego, Centrum Koordynacji Reagowania Kryzysowego, Komisji EuropejskiejJacek Szczypiorski - ekspert Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności, uczestnik międzynarodowych misji ratowniczych, STRATPOINTdr Jowanka Jakubek-Lalik - ekspertka w zakresie prawa i instytucji publicznych, Uniwersytet WarszawskiZofia Kwolek - członkini Zarządu, Dyrektorka ds. Relacji Zewnętrznych, Fundacja Polskie Centrum Pomocy MiędzynarodowejProwadzenie: Marcin ŻyłaRealizacja: Kris WawrzakDebata została zrealizowana we współpracy z Działem Komisji Europejskiej ds. Pomocy Humanitarnej i Ochrony Ludności.---------------------------------------------Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiakSubskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.comKoszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]

Stany Zjednoczone zapowiedziały wycofanie żołnierzy z Niemiec. Pentagon potwierdził, że pięć tysięcy amerykańskich żołnierzy wyjedzie z tego kraju. Prezydent Trump dodał, że będzie to większa liczba, a amerykańscy żołnierze zostaną również wycofani z Włoch i Hiszpanii. Czy jest to reakcja na brak poparcia Niemiec i innych krajów europejskich dla wojny Ameryki z Iranem? Jakie skutki ta decyzja będzie miała dla NATO i jego zdolności obronnych wobec ewentualnego zagrożenia ze strony Rosji? Czy amerykańscy żołnierze z Niemiec przeniosą się do Polski i Litwy?W Anglii, Szkocji i Walii odbywają się wybory lokalne. Czy potwierdzą one rosnącą popularność partii Reform UK i upadek obu głównych partii, zwłaszcza rządzącej Partii Pracy? Po niedawnym zamachu w Londynie szef tamtejszej policji ostrzega przed wzbierającą falą antysemityzmu.Polscy archeolodzy pracujący w Sudanie dokonują znaczącego odkrycia potwierdzającego istnienie legendarnego króla Qaszqasza z Nubii, chrześcijańskiego przyczółka w Afryce. Jak prowadzić badania archeologiczne w kraju ogarniętym okrutną wojną?Na Zachodnim Brzegu odbywają się wybory lokalne – pierwsze od 2022 roku. W Gazie wybory odbyły się tylko w jednym mieście. Czy to rzeczywisty plebiscyt popularności władz Autonomii, czy spektakl propagandowy mający zatwierdzić niepodważalną władzę Fatahu?W Rumunii upada rząd Ilie Bolojana po tym, jak jeden z koalicjantów zagłosował przeciwko wotum zaufania dla gabinetu. Czy kraj czeka kolejny kryzys rządowy i jakie będzie on miał skutki nie tylko dla Rumunii, ale całej Europy?A także: nowe dzieło Banksy’ego, czyli jak drobny detal zmienia znaczenie całości.Rozkład jazdy: (02:47) Marek Świerczyński: Mniej wojsk USA w Europie(26:18) Jakub Krupa: Wybory lokalne i antysemickie ataki w Wielkiej Brytanii(49:29) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Symbole i detale(56:25) Podziękowania(1:04:01) Anna Dudzińska: Polacy udowadniają istnienie króla Nubii(1:27:11) Michał Wojnarowicz: Wybory w Palestynie(1:43:10) Kamil Całus: Upadek rządu w Rumunii(2:04:49) Do usłyszenia---------------------------------------------Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiakSubskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.comKoszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]

1 maja Zjednoczone Emiraty Arabskie opuściły OPEC, czyli Organizację Krajów Eksportujących Ropę Naftową. Emiraty są jednym z państw założycieli organizacji, czwartym producentem i trzecim eksporterem ropy w tej grupie. Jakie konsekwencje gospodarcze przyniesie ta decyzja dla krajów OPEC i dla całego świata? Dlaczego Emiraty zdecydowały się na ruch, który może poważnie wpłynąć na podaż i ceny ropy naftowej? I czy kalkulacje polityczne nie były w tej decyzji kluczowe: jak wpłynie ona na stosunki Abu Dhabi z Arabią Saudyjską, na ile jest wyrazem zbliżenia Emiratów z Waszyngtonem i Izraelem?To wszystko dzieje się w kontekście wojny z Iranem, której Zjednoczone Emiraty Arabskie są jedną z ofiar. Stany Zjednoczone wstrzymały operację „Projekt Wolność”, która polegała na wojskowej pomocy statkom w żegludze przez cieśninę Ormuz. Prezydent Trump twierdzi, że celem tej decyzji jest skłonienie Iranu do ustępstw negocjacyjnych, Teheran odebrał decyzję Amerykanów jako swoje zwycięstwo. Czy Amerykanie dążą do wygaszenia konfliktu i jak miałoby to wygaszenie wyglądać?Gość: Łukasz Fyderek---------------------------------------------Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiakSubskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.comKoszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]

„Stoner”, „August” i „Butcher’s Crossing” – trzy wielkie powieści Johna Williamsa – każda pochodzi z innego gatunku literackiego, każda osadzona jest w innej czasoprzestrzeni, a jednak wszystkie szukają odpowiedzi na to samo pytanie: jak przebiega i na czym polega proces przemiany człowieka.Wszystkie te trzy powieści na język polski przełożył Maciej Stroiński, który jest gościem tego odcinka „Raportu o książkach”.Rozmawiamy o fenomenie Johna Williamsa, amerykańskiego pisarza, którego literackie dzieło zostało docenione dopiero po jego śmierci. Być może to jedna z największych tajemnic literatury – że niektóre książki olśniewają krytyków i czytelników od razu, inne muszą czekać na swój moment nawet kilka dekad.Choć „Butcher’s Crossing” to pierwsza wielka powieść w dorobku Williamsa, na język polski została przełożona jako ostatnia. Osadzona w latach 70. XIX wieku, w czasie wielkiego wymierania bizonów, opowiada o losach młodego mężczyzny, który – wiedziony marzeniem o spotkaniu z żywiołem natury – porzuca studia na Harvardzie i wyrusza w Góry Skaliste na polowanie.To opowieść o zabijaniu zwierząt i stawaniu się zwierzęciem. O utracie złudzeń i niewinności.Williams w „Butcher’s Crossing” dekonstruuje mitologię Dzikiego Zachodu i przesuwa granice westernu. Rozprawia się też z tradycją romantyzmu, według której w naturze czekała na człowieka szlachetna, duchowa przemiana.Gość: Maciej StroińskiProwadzenie: Agata KasprolewiczKsiążki: „Stoner”, „August” i „Butcher’s Crossing” Johna Williamsa / przekład: Maciej Stroiński / Wydawnictwo Filtry---------------------------------------------Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiakSubskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.comKoszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]

Andrzej Poczobut na wolności. Białoruski opozycjonista został zwolniony w ramach wymiany pięciu obywateli różnych państw skazanych na Białorusi i w Rosji oraz pięciu obywateli Białorusi zatrzymanych na terenie Unii Europejskiej. Andrzej Poczobut, działacz mniejszości polskiej na Białorusi, dziennikarz, kawaler Orderu Orła Białego, był od lat represjonowany przez reżim Łukaszenki. Ostatnie lata spędził w kolonii karnej o zaostrzonym rygorze. Do wymiany doszło na skutek działań kilku krajów, w tym USA i Polski. Jakie były kulisy tych działań? Dlaczego Ukraina zgłasza zastrzeżenia wobec wypuszczenia przez Polskę jednej z osób objętych wymianą? I jakie będą skutki całej operacji dla władz Białorusi i ich stosunków z Zachodem?W Mali seria skoordynowanych ataków rebeliantów tuareskich i ugrupowań islamistycznych. Francja wzywa swoich obywateli do opuszczenia kraju. Czy junta wojskowa rządząca krajem traci kontrolę nad niektórymi jego prowincjami i miastami?W jednej z prowincji Kanady siedem procent zgonów następuje wskutek eutanazji. Dlaczego tak wiele? Jak w tym kraju interpretowane jest pojęcie autonomii pacjenta? I dlaczego jedna z komisji ONZ wzywa Kanadę do rewizji procedur w sprawie eutanazji?Czy niedawny sukces amerykańskiej misji Artemis II oznacza, że Stany Zjednoczone wygrywają rywalizację z Chinami w kosmosie? Na czym polega ta rywalizacja i dlaczego to niekoniecznie Amerykanie jako pierwsi dotrą wkrótce na Księżyc?Kenijczyk Sabastian Sawe przebiegł maraton w czasie poniżej dwóch godzin. Jak doszło do tego przełomowego wyczynu? I skąd bierze się współczesna moda na bieganie długodystansowe?A także: teorie spiskowe wczoraj i dziś, czyli czy Donald Trump jest antychrystem?Rozkład jazdy: (02:50) Piotr Pogorzelski: Andrzej Poczobut na wolności(27:58) Monika Prończuk: Fala ataków antyrządowych w Mali(46:42) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Piekarski na mękach(53:27) Ogłoszenia(55:27) Podziękowania(1:02:12) Marcin Żyła: Eutanazja w Kanadzie(1:22:15) Krzysztof Kurdyła: Chiny czy USA – kto pierwszy w kosmosie?(1:39:38) Marek Rabij: Przełomowy maraton(2:09:09) Do usłyszenia---------------------------------------------Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiakSubskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.comKoszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]

🔵 Czy naprawdę jeszcze czytamy książki? A może za chwilę będziemy coraz częściej rozmawiać z tekstem, zamiast go czytać? Czy AI będzie pisać własne książki? Sztuczna inteligencja wchodzi dziś w sam środek świata słów. Zmienia nie tylko to, jak piszemy, ale też jak rozumiemy, zapamiętujemy i interpretujemy tekst.🎙️ W nowym odcinku „Raportu o sztucznej inteligencji” sprawdzamy, jak AI wpływa na czytanie i pisanie. Od książek i poezji, przez media społecznościowe, aż po tłumaczenia i pracę dziennikarzy. Czy czeka nas koniec linearnego czytania? Czy autor przestaje być potrzebny, skoro tekst można wygenerować w kilka sekund? I co się dzieje z językiem, kiedy zaczyna mówić nim maszyna?📚 Gościem specjalnym jest Steven Johnson – pisarz i współtwórca NotebookLM, który opowiada o przyszłości „rozmowy z tekstem”. Czy naprawdę będziemy w stanie porozmawiać ze wszystkimi przeczytanymi książkami naraz? I czy w takim świecie jest jeszcze miejsce na powolne, uważne czytanie?📝 Do świata poezji zaglądamy z kolei z Judith Bishop – australijską poetką i badaczką, która przygląda się temu, jak AI tworzy wiersze. Czy sztuczna inteligencja potrafi pisać dobrą poezję? A jeśli tak – to co zostaje dla człowieka?📖 O języku, literaturze i granicy między twórczością a narzędziem opowiada Michał Rusinek – literaturoznawca, tłumacz i wieloletni sekretarz Wisławy Szymborskiej. Czy świat jednego, ujednoliconego języka powinien nas niepokoić?💸 A w "Rubryce aktualnościowej" Mateusz Chrobok o pieniądzach i końcu taniej sztucznej inteligencji. Rosnące koszty infrastruktury, drożejące modele i pytanie, które prędzej czy później dotknie wszystkich użytkowników: czy AI stanie się narzędziem powszechnym, czy luksusem?Goście odcinka:🟢 Steven Johnson – pisarz i współtwórca narzędzia NotebookLM🟢 Judith Bishop – poetka i badaczka z Uniwersytetu w Melbourne🟢 Michał Rusinek – literaturoznawca i tłumacz, wieloletni sekretarz Wisławy Szymborskiej🟢 Monika Mendroch-Karbowska - członkini Stowarzyszenia Tłumaczy Literatury🟢 Mateusz Chrobok – ekspert ds. cyberbezpieczeństwa i AI, współautor "Rubryki aktualnościowej"Lektorzy:Dariusz RosiakAgata KasprolewiczKatarzyna PasierbikMarcin ŻyłaPartnerem tego odcinka jest Polsko-Japońska Akademia Technik Komputerowych (PJATK)Rozkład jazdy: (02:02) Jak AI zmienia świat słów(07:26) Monika Mendroch-Karbowska: biura tłumaczeń są w kryzysie(09:25) Steven Johnson: jak NotebookLM rewolucjonizuje czytanie(44:04) Michał Rusinek: O przyszłości czytania i pisania(54:28) Judith Bishop: czy AI zmieni poezję?(1:09:49) Mateusz Chrobok: nadszedł czas monetyzacji AI(1:14:57) Do usłyszenia---------------------------------------------Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiakSubskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.comKoszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]

Cole Allen został formalnie oskarżony o próbę zabójstwa prezydenta Trumpa. W sobotę Allen wdarł się do hotelu Hilton w Waszyngtonie, gdzie odbywało się spotkanie członków administracji Trumpa z dziennikarzami akredytowanymi przy Białym Domu. Był uzbrojony w karabin maszynowy, pistolet i noże. Napastnik został obezwładniony przez służby bezpieczeństwa, a prezydent i inni członkowie administracji zostali ewakuowani. To była trzecia próba zamachu na prezydenta Trumpa. Jakie będą jej skutki dla polityki i poczucia bezpieczeństwa Amerykanów?W Stanach przebywa król Karol. W wystąpieniu przed połączonymi izbami Kongresu brytyjski monarcha podkreślił wartość relacji transatlantyckich i więzi między Brytyjczykami a Amerykanami. Czy „specjalny związek” rzeczywiście przetrwał próbę ostatnich miesięcy, czy – jak zasugerował nowy ambasador Zjednoczonego Królestwa w prywatnej rozmowie – „specjalny związek” łączy obecnie Waszyngton z Izraelem, a nie Wielką Brytanią?Gość: Andrzej Kohut---------------------------------------------Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiakSubskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.comKoszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]

W tym odcinku zapraszam na rozmowę z jednym z najwybitniejszych współczesnych polskich pisarzy, Witem Szostakiem, o jego nowej powieści „Suche strugi”.To historia pewnej kamienicy na krakowskim Podgórzu, świadka wojennych losów miasta, które zostawiły na jej ścianach niezabliźnione rany – ślady ludzkich tragedii, o których mieszkańcy chcieli zapomnieć, ale kamienica pamiętała.Czy pamięć pomaga, czy przeszkadza w opowieści o naszym życiu? Czy opowieść ocala, czy uśmierca pamięć?„Moja pamięć przecieka jak ściana, pod tym względem jesteśmy podobne” – mówi Helena, narratorka powieści, wpatrując się w ścianę kamienicy, jedyną rzecz, która została po jej wyburzeniu. Ze śladów kolorów farby i tapet, które zdobiły niegdyś jej mieszkanie i mieszkania sąsiadów, rekonstruuje minione życie.„Suche strugi” to porywająca powieść o podróży pod prąd czasu, o zmyśleniu i historii.Prowadzenie: Agata KasprolewiczGość: Wit SzostakKsiążka: „Suche strugi”, Wit Szostak / Wydawnictwo Powergraph---------------------------------------------Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiakSubskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.comKoszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]

Izraelscy żołnierze, którzy zbezcześcili figurę Jezusa w południowym Libanie, zostali odsunięci od służby i trafili do aresztu. Dlaczego władze wojskowe i polityczne zareagowały tak szybko i zdecydowanie wobec tego aktu wandalizmu, przeciwnie do wielu innych przypadków naruszeń regulaminu przez żołnierzy IDF? Czy izraelska armia to – jak chcieliby jej obrońcy – najbardziej moralna armia na świecie? Czy władze wojskowe reagują właściwie na przypadki łamania prawa przez żołnierzy? I dlaczego wśród żołnierzy coraz częściej notuje się przypadki schorzeń psychicznych wynikających z obecności w sytuacjach, w których łamane są normy moralne?Brytyjski premier odwołuje najwyższego rangą urzędnika ministerstwa spraw zagranicznych w związku z udzieleniem Peterowi Mandelsonowi, byłemu ambasadorowi w USA, dostępu do wrażliwych informacji. Dlaczego ta decyzja może pogrążyć Keira Starmera i co mówi ona o relacjach między rządem a niepolitycznym korpusem urzędniczym w Wielkiej Brytanii?W 40. rocznicę wybuchu w elektrowni w Czarnobylu trwa wojna o suwerenność Ukrainy, a w Polsce ma być budowana elektrownia jądrowa. Czym była ta katastrofa dla pokolenia lat 80. i jak zmieniła świat?Gigant w dziedzinie analizy danych, Palantir, publikuje ideologiczny manifest, w którym zapowiada, że systemy AI zastąpią broń atomową, a kraje, które nie zaprzęgną sztucznej inteligencji do potrzeb militarnych, przegrają w globalnym wyścigu o dominację. Czy to technofaszyzm, czy trzeźwa ocena rzeczywistości?Człowiek, który wymyślił najpopularniejszy zespół K-popowy na świecie, ścigany za malwersacje giełdowe. Kim jest Bang Si-hyuk i dlaczego K-pop stał się światowym fenomenem?A także: wielka wędrówka łosi, ratowanie waleni na Bałtyku i inne fantazje na temat zwierząt.Rozkład jazdy: (02:55) Agnieszka Zagner: IDF i schorzenia psychiczne żołnierzy(26:48) Przemysław Biskup: Czy Keir Starmer przetrwa jako premier(48:44) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Fantastyczne zwierzęta(56:22) Ogłoszenia(1:00:20) Podziękowania(1:06:56) Marcin Żyła: Co zmieniła katastrofa w Czarnobylu(1:24:30) Wojciech Brzeziński: Palantir: technofaszyzm czy trzeźwe spojrzenie(1:44:48) Joanna Beczkowska: Król K-popu pod lupą prokuratury(2:05:15) Do usłyszenia---------------------------------------------Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiakSubskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.comKoszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]

Koalicja o nazwie Postępowa Bułgaria wygrała wybory parlamentarne w Bułgarii, zdobywając samodzielną większość. To pierwszy taki przypadek w tym kraju w XXI wieku. Od 2021 roku odbyło się w Bułgarii osiem wyborów, po których wyłaniały się niestabilne rządy. Lider Postępowej Bułgarii, były prezydent Rumen Radew, zapowiada stworzenie Bułgarii nowoczesnej, demokratycznej i europejskiej, ale mówi też o pragmatycznych stosunkach z Rosją, co wywołuje niepokoje w Brukseli i Kijowie. Radew prowadził kampanię pod hasłami walki z – jak to nazywał – „oligarchiczną piramidą”, reprezentowaną przez byłego premiera Bojko Borisowa i lidera partii DPS Nowy Początek Delana Peewskiego, uznawanego za szarą eminencję bułgarskiej polityki. Czy nowy prezydent zdoła rozbić mafijne układy, które łączyły świat przestępców z politykami? Jak zasadne są obawy co do zmiany polityki Bułgarii wobec wojny w Ukrainie pod rządami Radewa?Gość: Piotr Oleksy---------------------------------------------Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiakSubskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.comKoszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]