Ba é Daonáireamh 1926 an chéad daonáireamh a rinneadh tar éis bhunú an Stáit.

Beagnach céad bliain tar éis dó a bheith curtha i gcrích, tá fáil againn anois ar an eolas pearsanta a líonadh isteach ar na foirmeacha sin.

Rinneadh tuairisciú ar bheagnach trí mhilliún duine sa daonáireamh sin agus tugann sé léargas fíorluachmhar dúinn ar shaol mhuintir na hÉireann mar a bhí sa bhliain 1926.

Tá cuid mhór againn anois ag tumadh isteach sa chartlann agus suim againn níos mó a fháil amach faoinár gceantar féin agus faoi na daoine a tháinig romhainn.

Sa sraith teilifíse nua, ‘Come to your Census’, chuaigh seisear ar thuras pearsanta chun iniúchadh a dhéanamh ar a gcuid gaolta féin atá luaite sna cáipéisí.

Duine acu siúd ná an láithreoir raidió Gormfhlaith Ní Thuairisg, agus í ag rianú a sinsear féin agus scéalta a pobail.

Labhair Gormfhlaith ar Seachtain faoi na scealta a tháinig chun solais ar a haistear agus an dóigh a ndeachaigh sé i bhfeidhm uirthi.

Foclóir:

Múnlaigh: Shape

Ag brath ar: Depending on

Eisimirice: Emmigration

Éagóir agus leatrom: Injustice and opression

Gannchuid: Scarcity

Racht mothúcháin: Fit of emotion

Chuaigh sé i gcion orm: It really hit home

Drogall: Reluctant

I gcaitheamh móige: Throughout my childhood

Ní laghdaíonn sé sin: That doesn’t take away from

Cosc: Prevent

Leigheas: Remedy

Comhbhá: Empathy

Cruatan: Hardship

Domhain: Deep

Airigh: To feel

Níor chuimhnigh mé: I didn’t consider

Tochailt: Digging

Cladach: Coast/Shoreline

See omnystudio.com/listener for privacy information.

1926 Census: ‘1% de phobal na tíre a líon i nGaeilge é - mo mhuintir ina measc’