Người suýt thay đổi Trung Quốc – Phần 1 của 2

Hồ Diệu Bang và công việc cải cách và mở cửa dang dở

Trần Kiến. Foreign Affairs. Tháng Một/Tháng Hai 2025. Xuất bản ngày 1 tháng 1, 2025. Lê Quang Văn dịch và thực hiện phần kỹ thuật số.

Một trong những sự kiện có hậu quả nhất của thế kỷ 20 là sự thay đổi lịch sử của Trung Quốc, trong những năm sau cái chết của Mao Trạch Đông vào năm 1976, hướng tới một chương trình cải cách sâu rộng. Bằng cách nới lỏng sự kìm kẹp của nhà nước đối với nền kinh tế và sự kiểm soát của nó đối với xã hội trong giai đoạn này, Đặng Tiểu Bình, nhà lãnh đạo tối cao của Trung Quốc từ năm 1978 đến năm 1989, đã giúp vận động các lực lượng mà chỉ trong nhiều thập kỷ sẽ kéo hàng trăm triệu người thoát khỏi nghèo đói tuyệt đối, biến Trung Quốc thành xưởng của thế giới, và thiết lập nó như một cường quốc trong thế kỷ 21 - đối thủ hợp lý duy nhất của Hoa Kỳ. Mặc dù Đặng đã dẫn dắt quá trình này, nhưng vào thời điểm đó, ông đã được hỗ trợ bởi lời khuyên và công việc của một nhà lãnh đạo ít được báo trước, Hu Yaobang.

Hu Yaobang (Hồ Diệu Bang) không được hưởng sự công nhận rộng rãi của Mao, Đặng và chính khách hàng đầu thời Mao Trạch Đông Chu Ân Lai. Ngay cả ở Trung Quốc, nhiều người trưởng thành sau năm 1989 cũng biết rất ít về ông. Nhưng như học giả quan hệ quốc tế Robert Suettinger cho thấy trong Lương tâm của Đảng: Hồ Diệu Bang, nhà cải cách Cộng sản Trung Quốc, Hồ Diệu Bang là một nhân vật thiết yếu trong tiến trình "cải cách và mở cửa". Trước và trong nhiệm kỳ của mình với tư cách là chủ tịch (và sau đó là tổng bí thư) của Đảng Cộng sản Trung Quốc từ năm 1981 đến năm 1987, ông đã làm việc để phá vỡ sự nắm giữ ý thức hệ mà chủ nghĩa Mao đã có đối với chính trị Trung Quốc, khôi phục quyền của hàng triệu người bị thanh trừng trong Cách mạng Văn hóa, kéo dài từ năm 1966 đến năm 1976, và cố gắng đảm bảo rằng các mệnh lệnh cải cách chiếm ưu thế trong hoạch định chính sách của Trung Quốc. Tuy nhiên, cam kết cải cách chính trị của Hồ Diệu Bang đã dẫn đến sự sụp đổ của ông, sau khi rạn nứt với Đặng Tiểu Bình buộc ông phải rời khỏi vị trí tổng bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc vào tháng 1 năm 1987. Nhưng ông vẫn được người Trung Quốc bình thường - cũng như các trí thức và sinh viên trẻ - coi là nhà vô địch cho dân chủ hóa chính trị của Trung Quốc.

Hồ Diệu Bang đột ngột qua đời vì một cơn đau tim vào tháng 4 năm 1989, và sự ra đi của ông khiến thúc đẩy sự chiếm đóng định mệnh của Quảng trường Thiên An Môn ở Bắc Kinh bởi những người biểu tình ủng hộ dân chủ và các cuộc biểu tình tương tự trên khắp đất nước. Sau bảy tuần, Đặng Tiểu Bình đã dập tắt các cuộc biểu tình một cách tàn nhẫn, trong quá trình này đã ngăn chặn dân chủ hóa chính trị mà Hồ Diệu Bang đã hy vọng. Cái nhìn sâu sắc quan trọng của Hồ Diệu Bang là tăng trưởng kinh tế không đủ để cung cấp năng lượng cho nhà nước Trung Quốc; nếu không có tính hợp pháp của cải cách chính trị và dân chủ hóa, Trung Quốc sẽ trải qua sự hỗn loạn trong quá trình hiện đại hóa và phát triển của mình. Các nhà lãnh đạo Trung Quốc có thể tin rằng họ đã tìm ra cách để phá vỡ mối liên hệ đó, nhưng có lý do chính đáng để nghĩ rằng Hồ Diệu Bang sẽ được chứng minh là đúng – và cuối cùng, khi họ đối phó với một nền kinh tế chao đảo và sự bất mãn ngày càng tăng, họ sẽ không có lựa chọn nào khác ngoài việc đối mặt với lời cảnh báo của Hồ Diệu Bang.

Người theo Chủ nghĩa Lý tưởng

Tiểu sử của Suettinger là một câu chuyện đột phá về Hồ Diệu Bang, khám phá một cách phi thường và chu đáo ông ta là người như thế nào và làm thế nào ông ta nổi lên như một nhà lãnh đạo với khát vọng cải cách trong một thế giới của các apparatchiks (những người bảo thủ). [đề cập đến những cá nhân trung thành và ngoan ngoãn của một tổ chức chính trị, đặc biệt là trong bối cảnh cộng sản hoặc xã hội chủ nghĩa. Bắt nguồn từ tiếng Nga "apparat", có nghĩa là "bộ máy", apparatchik theo truyền thống là một nhân viên chuyên nghiệp, toàn thời gian của Đảng Cộng sản hoặc bộ máy chính phủ Liên Xô. Những cá nhân này được đặc trưng bởi