
Hosted by An Giấc · EN

Chào bạn, tối nay chúng ta sẽ cùng nhau ngồi xuống trước một cây đèn dầu leo lét trong Quốc sử viện của kinh thành Thăng Long, khoảng chừng bảy trăm năm trước, và bạn sẽ là một viên quan chép sử nhỏ bé - nhỏ đến mức cả triều đình chẳng ai nhớ tên bạn, nhưng lại đủ gần để bạn nghe được những thứ mà lẽ ra bạn không nên nghe. Bạn sẽ cầm bút lông, mài mực, và lật mở cuốn sổ ghi chép về hôn nhân của hoàng tộc nhà Trần: những đám cưới giữa hai đứa trẻ, những cuộc đổi vợ giữa anh em ruột, những công chúa bị gói lại thành quà tặng, và cả một dòng họ tự khóa mình trong chính huyết thống của mình.

Chào bạn, tối nay chúng ta sẽ cùng nhau lùi lại hơn bảy trăm năm, về một dải đất nhỏ bên bờ Biển Đông, vào cái thời mà gần như nửa thế giới đang run rẩy dưới vó ngựa của đế chế Mông – Nguyên. Bạn sẽ không còn ngồi yên nghe chuyện nữa đâu; bạn sắp trở thành một chàng trai làng thời Trần, hai bàn tay còn dính bùn ruộng, đặt cái liềm xuống và cầm lấy ngọn giáo, nghe theo tiếng gọi của Hưng Đạo Vương. Trên con đường ấy, bạn sẽ gặp một người anh cả rắn rỏi, miệng thì cọc cằn khô khốc mà bụng dạ lại thơm thảo lạ lùng, và một thằng em út mới mười bảy tuổi, hiền đến mức ai cũng thương. Ba người các bạn sẽ đi cùng nhau suốt một hành trình máu lửa, để giành lại kinh thành Thăng Long từ tay giặc.

Chào bạn, tối nay chúng ta sẽ cùng nhau bước ngược dòng thời gian, về một trong những chương tối tăm nhất mà con người từng viết nên. Bạn sẽ không đứng ngoài để xem. Bạn sẽ là một người Do Thái sống ở nước Đức, và trong những đêm tới, bạn sẽ đi cùng tôi qua từng nấc thang của một thảm kịch — từ một thành phố bình thường, nơi bạn có tên, có nhà, có người thân, cho đến nơi mà người ta cố xóa sạch tất cả những điều đó khỏi bạn. Đây là câu chuyện về cách cả một dân tộc bị biến thành kẻ thù chỉ bằng những lời nói dối, và về việc một con người có thể chịu đựng đến đâu mà vẫn giữ được phần người trong mình. Tôi sẽ kể chậm thôi, vì có những điều không nên kể vội.

Chào bạn, tối nay chúng ta sẽ cùng nhau đi ngược dòng thời gian rất xa, lùi về một trong những thời kỳ vừa giàu có vừa tăm tối nhất mà con người từng dựng nên — thời của những con tàu buôn người vượt Đại Tây Dương. Bạn sẽ không đứng ngoài đọc sách đâu; bạn sẽ tự mình bước vào trong đó. Đêm nay bạn sẽ là một kẻ lữ hành lặng lẽ, đi xuyên qua một bến cảng phồn hoa, rồi theo gió mà trôi xuống bờ biển Tây Phi, băng qua lòng đại dương, cập vào những cánh đồng mía bên kia bờ, và cuối cùng chứng kiến cả một thế giới được dựng lên — rồi sụp đổ — trên lưng những con người bị bán đi. Mình nói trước cho bạn yên tâm: với cái lưng quen ghế sofa và cái bụng quen trà sữa của bạn, sống thật ở thời này thì… chắc bạn không trụ nổi tới sáng đâu. Nên ta cứ nằm yên mà nghe thôi, an toàn dưới chăn ấm.

Chào bạn, tối nay chúng ta sẽ cùng nhau trôi ngược dòng thời gian, băng qua bốn trăm năm, để bạn trở thành một con người bé nhỏ đứng trên boong một con tàu gỗ ọp ẹp, lênh đênh giữa Đại Tây Dương mênh mông. Bạn sẽ là một trong những người Anh đầu tiên đặt chân lên vùng đất mà sau này người ta gọi là nước Mỹ. Bạn sẽ thấy rừng rậm chưa ai khai phá, gặp những con người sống ở đây từ ngàn đời, nếm cái đói, ngửi mùi khói thuốc lá, nghe tiếng súng, và cuối cùng chứng kiến cả một quốc gia ra đời từ bùn đất và máu. Một hành trình dài lắm - nhưng không sao, đây chỉ là một giấc mơ, và trong giấc mơ thì bạn bất tử.

Chào bạn, tối nay chúng ta sẽ cùng xuyên không về một thời đại mà việc học không chỉ là chuyện đến trường điểm danh rồi về lướt điện thoại. Chúng ta sẽ cùng bạn bước vào một hành trình dài dằng dặc, đầy mùi mực tàu, để xem một đứa trẻ phải nhồi nhét những gì vào đầu để chạm tay đến chiếc mũ cánh chuồn Trạng nguyên. Dù là nửa đêm hay rạng sáng, hy vọng giọng nói này sẽ giữ cho bạn sự bình yên.

Chào bạn, tối nay chúng ta sẽ cùng nhau bước qua cánh cổng đỏ son của Tử Cấm Thành – nhưng không phải với tư cách một du khách cầm máy ảnh và bản đồ giấy. Lần này, tên bạn vừa được khắc lên một tấm thẻ gỗ nhỏ bằng ba ngón tay, đeo lủng lẳng bên hông tấm áo xanh chàm dày cộp. Bạn là tân thái giám, vừa được giao về một nơi mà cả triều đình chỉ dám nói thầm: Kính Sự Phòng – văn phòng chuyên ghi chép chuyện phòng the của hoàng đế nhà Thanh. Hành trình của bạn đêm nay sẽ kéo dài qua những hành lang nến đỏ, những bữa tối bên long án, những đồng hồ cát chảy chậm rãi và những trang sổ ngọc lưu giữ từng canh giờ ân ái của vua. Bạn sẽ thấy cách một ngón tay thiên tử lật úp tấm thẻ bài có thể quyết định tương lai cả một dòng tộc, sẽ chứng kiến những phi tần được bọc trong lụa đỏ khiêng vào tẩm cung, và sẽ học thuộc lòng những câu hỏi nghiêm cẩn mà chỉ Kính Sự Phòng mới dám hỏi vua. Nói thật, nếu hôm nay có ai đề nghị bạn nhận công việc này với mức lương tử tế, có lẽ bạn cũng xin nghỉ ngay trong tuần đầu.

Chào bạn, tối nay chúng ta sẽ cùng nhau quay ngược thời gian, trở về một thành phố bên bờ biển nước Nhật, vào những giờ phút cuối cùng trước khi mọi thứ thay đổi mãi mãi. Bạn sẽ không chỉ đọc về lịch sử đâu — bạn sẽ sống trong nó. Bạn sẽ là một người dân bình thường ở Hiroshima, đi qua buổi chiều yên bình cuối cùng, qua tia chớp định mệnh, qua những năm tháng hoang tàn, rồi cuối cùng đứng dậy cùng cả một dân tộc. Nói thật, nếu phải sống trọn vẹn từng giây của hành trình này, chắc bạn không trụ nổi đâu — nên ta sẽ đi qua nó thật chậm, thật nhẹ, như lật từng trang ký ức cũ trước khi chìm vào giấc ngủ.

Chào bạn, tối nay chúng ta sẽ cùng nhau bước qua một cánh cổng — nhưng không phải cánh cổng dẫn bạn về nhà, mà là cánh cổng nuốt trọn cả một đời người. Tối nay, bạn sẽ thôi không còn là chính mình của thế kỷ hai mươi mốt nữa. Bạn sẽ hóa thành một thiếu nữ mười ba tuổi, sống vào thời nhà Minh, vừa được tuyển vào chốn thâm cung mà thiên hạ vẫn gọi bằng cái tên vừa lộng lẫy vừa rợn người: Tử Cấm Thành. Chúng ta sẽ cùng đi qua những ngày bỡ ngỡ đầu tiên, những niềm vui bé mọn, những nỗi sợ thường trực, những hủ tục lạnh sống lưng, cho đến cái khoảnh khắc bạn cúi xuống soi mình trong chậu nước và giật mình thấy tóc đã điểm sương tự bao giờ. Mà nói thật, với cái lịch làm việc và mớ quy củ bạn sắp đối mặt, tôi e là chỉ cần sống sót qua tuần đầu thôi cũng đã là một kỳ tích rồi đấy.Giờ thì, bạn hãy thở thật chậm, và để mình trôi về phía sau bức tường đỏ ấy...

Chào bạn, tối nay chúng ta sẽ cùng nhau bước ngược dòng thời gian, lùi lại không phải vài trăm năm, mà là hàng vạn năm, về cái thuở loài người còn chưa biết viết, chưa biết trồng trọt, chưa có lấy một mái nhà nào đúng nghĩa. Bạn sẽ hóa thân thành một con người thời tiền sử — sống trong hang, săn thú, giữ lửa, và ngủ dưới những vì sao chưa từng bị bóng đèn nào làm mờ đi. Chúng ta sẽ cùng đi qua trọn một ngày trong cuộc đời ấy: từ khoảnh khắc tỉnh giấc giữa bóng tối ẩm ướt, cho đến lúc đặt lưng xuống trong tiếng thú gầm vọng lại từ xa. Và mình nói thật lòng, sau khi nghe hết câu chuyện này, có lẽ bạn sẽ thầm biết ơn cái nệm êm cùng chiếc chăn ấm đang ôm lấy mình ngay lúc này — bởi nếu thả bạn vào thế giới đó thật, thì... chắc bạn không sống nổi qua buổi sáng đầu tiên đâu.